toneel

Geschreven voor het NHD okt. 2009

Gezien: Toneelstuk Het Feest, naar de Deense film ‘Festen’ van Thomas Vinterberg, opgevoerd door de leden van Heemskerkse Toneelgezelschap De Vriendenkring. Regie: Hans Hollander, 23 oktober in de Spiegelzaal van Château Marquette.

Naar het prachtig verlichte Château gaan is al een feest op zich. De spiegelzaal is heel geschikt om als decor te dienen voor een diner van een rijke familie. Deze drama/komedie speelde zich echter niet alleen af in de spiegelzaal maar ook in de hotelkamers en andere ruimtes. En deze, vooraf gefilmde, scènes laten afspelen op twee filmdoeken mag op zijn minst vindingrijk genoemd worden.

Gemiste kansen deden zich echter ook voor. Niet alle dialogen op het doek waren goed te verstaan en de felle verlichting scheen niet alleen op het toneelgedeelte maar ook in enkele gezichten van het publiek.

Terwijl het publiek plaatsneemt zijn er op het filmdoek al buitenbeelden te zien van wat zich rondom het Château afspeelt. De gekwelde zoon Adriaan Hommelinck-Stuurman, rol van Willem van Osch, komt aanwandelen om de verjaardag van zijn vader Pieter bij te wonen. Adriaans tweelingzus Madelon heeft zich recent van het leven beroofd en deze trieste gebeurtenis zorgt voor een bedrukte sfeer. De familie wil desondanks nog wel iets van het diner maken. Alle gasten zijn feestelijk gekleed en wel vijf bediendes serveren op gepaste wijze de gangen.

Adriaan houdt de eerste speech en meldt tussen neus en lippen door ook even dat zijn vader Pieter hem en zijn zusje in hun jonge jaren met regelmaat verkrachtte. ‘Chapeau Pieter en hartelijk gefeliciteerd,’ besluit Adriaan. Het lijkt de stemming tot het nulpunt te doen dalen maar Helmut, de Beierse vriend van de familie, stelt iets vrolijks voor: de polonaise. Hij heeft nu eenmaal de taak als ceremoniemeester gekregen om zowel de etiquette alsook de stemming goed te bewaken. Cees Meinhardt zet deze rol grappig neer met een komisch accentje. En hypocriet genoeg geven de meeste familieleden zich liever over aan vrolijkheid dan luisteren naar de nare onthullingen van Adriaan.

Wat de Vriendenkring neerzet is een aangrijpend stuk waar je goed aanvoelt in welke ongemakkelijke situatie de hoogstaande familie zich bevindt. Negatieve kanten zoals discriminatie en lafheid worden op gevoelige wijze blootgelegd. Henk de Loos, in de rol van de jarige Pieter, acteert zeer overtuigend. Hij lijkt dwars door zijn zoons heen te kijken en verdedigt zich met snoeiharde opmerkingen. Pieter lijkt zijn waardigheid tot het einde te kunnen behouden totdat één van de andere kinderen een afscheidsbrief van zus Madelon voorleest. Daarin staat dat ze de steeds terugkerende beelden van de  incest niet langer meer kon verdragen en daarom uit het leven is gestapt. De familie keert Pieter dan eensgezind de rug toe.

Een goed gekozen slot zijn dan de filmbeelden van een verslagen Pieter die we het pad van Marquette zien aflopen.